Jongeren
Life skills-programma’s zijn vaardigheidstrainingen die een grote rol kunnen spelen in de voorlichting over hiv bij jongeren. Kwetsbare jongeren krijgen onder andere assertiviteitstraining en leren beter communiceren over seks en relaties. In 2009 startte het preventieproject, waarin STOP AIDS NOW! samen met zestien organisaties in Zimbabwe en Zambia werkte aan het verbeteren van de kwaliteit van hun life skills-programma’s en het vergroten van hun bereik. Alleen al in Zimbabwe bereikten de acht deelnemende organisaties in 2011 ongeveer 60.000 jongeren met voorlichtings- en life skills-programma’s.
Foto: Adriaan Backer
Gat dichten tussen theorie en praktijk
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond wat de kenmerken zijn van succesvolle voorlichtingsprogramma’s. Deze kennis wordt in de praktijk echter onvoldoende toegepast. STOP AIDS NOW! vertaalde in 2011 samen met Rutgers WPF en de organisaties uit Zimbabwe de wetenschappelijke inzichten over succesvolle voorlichting naar een handzame methode. Met de handleiding Are You on the Right Track? kunnen lokale organisaties de kwaliteit van hun programma’s meten en de effectiviteit ervan vergroten. Eind 2011 zijn, conform doelstelling, 25 organisaties in Zimbabwe gestart met deze methode.
‘Eerst waren we alleen bezig met kennisoverdracht. Nu weten we dat niet alleen kennis belangrijk is, maar dat ook sociale vaardigheden en sociale invloeden een grote rol spelen. Dit inzicht maakte het veel makkelijker om de focus van onze voorlichting te bepalen en onze activiteiten te verbeteren.’
(Hiv-voorlichter bij Young Africa, een van de organisaties die met de nieuwe methode werkt.)
Foto: Adriaan Backer
Bredere verspreiding
Niet alleen in Zimbabwe maar ook daarbuiten is zeer veel interesse in deze methode, onder andere bij UNAIDS. Dit enthousiasme was terug te zien op de tweejaarlijkse internationale conferentie over aids in Afrika in december, waar zo’n tweehonderd mensen aanwezig waren bij de presentatie van Are You on the Right Track? STOP AIDS NOW! streeft ernaar deze succesvolle methode nog breder te verspreiden. De handleiding is daarom vertaald in het Frans, zodat in maart 2012 nog eens vijftien organisaties in West-Afrika getraind kunnen worden in het gebruik ervan. Er zijn ook plannen voor trainingen in zeven andere landen. De Universiteit van Amsterdam zal in 2012 in Zimbabwe meten wat de effecten zijn van de methode op de programma’s en activiteiten voor jongeren. We zullen zelf het gebruik van de methode in andere landen volgen en evalueren door middel van kwantitatieve vragenlijsten.
Andere methoden
Ook met twee andere methoden reageerde STOP AIDS NOW! op behoeften die bij de deelnemende organisaties bleken te bestaan: meer aandacht voor jongeren met hiv in voorlichtingsprogramma’s en een stappenplan voor vrijwilligersinzet. Veel life skills- en voorlichtingsprogramma’s richten zich op jongeren zonder hiv, terwijl jongeren met hiv ook met vragen rondlopen en behoefte hebben aan ondersteuning. In 2011 ontwikkelden we daarom een stappenplan om in voorlichtingsprogramma’s meer aandacht te besteden aan de behoeften van jongeren met hiv. Dit stappenplan laat zien hoe organisaties, met kleine aanpassingen in hun bestaande voorlichtingsactiviteiten, ook deze jongeren kunnen bereiken.
Veel organisaties in Zimbabwe werken met vrijwilligers, en die hebben soms wat meer begeleiding nodig omdat ze bijvoorbeeld minder werkervaring hebben of geen (aansluitende) opleiding. Omdat vrijwilligers belangeloos of tegen een kleine vergoeding werken, is het ook belangrijk ze gemotiveerd te houden. Een set van vier factsheets over volunteer management, ontwikkeld door lokale partners, biedt organisaties handvatten voor het versterken van de bijdrage van vrijwilligers. Deze methode wordt nu al veel gebruikt in Zimbabwe.
Foto: STOP AIDS NOW!
Toepassing op grotere schaal
In 2009 ontwikkelde STOP AIDS NOW! samen met Rutgers WPF de Planning & Support Tool voor het opzetten en analyseren van goede voorlichtingsprogramma’s. In deze publicatie wordt uiteengezet hoe organisaties kwalitatief goede voorlichtingsprogramma’s op kunnen zetten en hun bestaande programma’s kunnen analyseren, gebaseerd op onderzoek en ervaringen en aan de hand van een checklist. Het doel voor 2011 was om deze methodologie verder op te schalen in vier landen. Samen met Rutgers WPF en met steun van onze Nederlandse samenwerkingspartners zijn we in november begonnen met ‘train de trainer’-workshops. In deze workshops leren deelnemers hoe ze anderen kunnen trainen in het gebruik van de methode. Bij de eerste workshop in Kenia waren vijf organisaties uit vier landen: Ethiopië, Kenia, Nigeria en Zimbabwe aanwezig. Deze organisaties zullen op hun beurt elk minimaal twee andere organisaties gaan trainen. Zo zullen in 2012 steeds meer organisaties kennis krijgen van wat werkt op het gebied van voorlichting aan jongeren.
Uitdaging: Betrokkenheid in Zambia blijkt lastig
In het tweede projectland, Zambia, bleek het lastig om alle partners betrokken te houden en een goede samenwerking te faciliteren. Ook in dit land hebben de acht deelnemende organisaties aan het preventieproject hun eigen voorlichtingsprogramma’s geëvalueerd en verbeterd. Toch ging de bredere kennisdeling met andere organisaties in Zambia en daarbuiten minder goed dan in Zimbabwe. Zo is er bijvoorbeeld veel wisseling geweest van directeuren en coördinatoren, waardoor kennis verdween en het verantwoordelijkheidsgevoel (ownership) kleiner werd. Uiteindelijk is besloten om na afloop van de pilotperiode niet verder te gaan in Zambia. Het project is nu in de afrondende fase, waarbij de geleerde lessen worden gedocumenteerd zodat de organisaties deze mee kunnen nemen in de toekomst.
STOP AIDS NOW! besteedt nu met ‘train de trainer’-workshops in andere projecten nog meer aandacht aan commitment van directeuren. Wanneer blijkt dat een medewerker onvoldoende tijd krijgt om aan het project te werken, zullen we nu eerder aan de bel trekken of beslissen om te stoppen. Op deze manier leren we van de lessen uit Zambia en zorgen we ervoor dat de workshops maximaal effect hebben.